2026-07-15

Stabilne 20°C i wilgotność <60% przy wysokim składowaniu. Jak zaprojektowaliśmy HVAC w magazynie leków.

Projektowanie instalacji dla magazynów farmaceutycznych z wysokim składowaniem leków to proces, w którym liczy się precyzja i dobre […]

Projektowanie instalacji dla magazynów farmaceutycznych z wysokim składowaniem leków to proces, w którym liczy się precyzja i dobre zrozumienie fizyki budynku.

Błąd na etapie projektowania dystrybucji powietrza generuje martwe strefy. Dla obiektu farmaceutycznego oznacza to odchylenia w raporcie z mapowania temperatury i ryzyko utylizacji towaru wartego miliony. W branży farmaceutycznej ciężko szukać kompromisów technologicznych. Poniżej pokazuję, jak w praktyce utrzymaliśmy rygor walidacyjny w wymagającej  12-metrowej kubaturze.

Inwestor postawił wymagania w przestrzeni magazynu o wysokości 12 metrów przy gęstej zabudowie regałowej do 10 metrów- utrzymanie temperatury na poziomie +20°C (±3°C) oraz wilgotności poniżej 60% w całej przestrzeni składowania, niezależnie od pory roku, pogody i przy ciągłej dostawie świeżego powietrza.

Architektura obiektu kontra termodynamika

Przy takiej architekturze standardowe systemy wentylacyjne napotykają na naturalne ograniczenia. Ciepłe powietrze gromadzi się pod stropem (zjawisko stratyfikacji), a chłodniejsze opada. Gdy dodamy do tego barierę w postaci wysokich i gęsto rozstawionych regałów, strumień powietrza ma problem z dotarciem do posadzki. Zamiast równomiernej temperatury, mogą powstawać strefy niedogrzane lub obszary do których nawiew po prostu nie dociera. Dodatkowo nasz klimat, czyli wysoka nagłe ulewy powodujące skokowo wzrost wilgotności, czasowe upały latem i mrozy zimą, ryzykownie i nagle destabilizują parametry przy wymaganej wymianie powietrza.

Dla Dyrektora Technicznego i Inwestora oznacza to dwa problemy. Po pierwsze – ryzyko uzyskania negatywnego wyniku podczas mapowania hali i utratę wartości towaru. Po drugie – znaczące koszty eksploatacyjne (OPEX) wynikające z koniecznością uzyskania równomiernego rozkładu temperatury w całym przekroju hali.

Jak zoptymalizowaliśmy TCO i utrzymaliśmy parametry?

Podeszliśmy do tego wyzwania, koncentrując się na mechanice dystrybucji powietrza i dokładnej kontroli zysków oraz strat ciepła, zamiast sztucznie przewymiarowywać parametry urządzeń, co uderza w CAPEX.

1. Zmienna geometria dystrybucji powietrza

Aby przebić barierę, jaką tworzą gęsto rozstawione regały z towarem, zrezygnowaliśmy ze standardowych rozwiązań. Zastosowaliśmy nawiewniki wirowe ze zautomatyzowanymi siłownikami. Układ samodzielnie analizuje temperaturę nawiewu i dopasowuje kąt nachylenia łopatek.

  • W trybie chłodzenia: powietrze rozchodzi się horyzontalnie pod sufitem i łagodnie, grawitacyjnie opada na dno alejek.

  • W trybie ogrzewania: strumień ulega zagęszczeniu i z odpowiednią prędkością, pionowo w dół, dociera do przestrzeni między regałami.

2. Decentralizacja i głębokie osuszanie

Za dostarczanie świeżego powietrza odpowiadają w tym obiekcie centrale wentylacyjne o wydatku około 8 000 m3/h. Kontrolę nad samą temperaturą w poszczególnych strefach powierzyliśmy natomiast układom VRV z jednostkami kanałowymi.
Aby utrzymać wilgotność poniżej 60% przy napływie wilgotnego powietrza z zewnątrz, wdrożyliśmy tryb głębokiego osuszania. Powietrze przechodzi przez chłodnice, gdzie następuje wykroplenie wilgoci, a następnie trafia na nagrzewnice wodne, które podnoszą temperaturę do zadanej wartości +20°C. Całość spięta jest z siecią rozmieszczonych w kubaturze termohigrometrów.

zdj.1. Pomiar temperatury i wilgotności nawiewu

3. Destratyfikacja, czyli cięcie kosztów OPEX

Ciepło gromadzące się pod 12-metrowym dachem to energia, za którą Inwestor już zapłacił. Zainstalowaliśmy system destratyfikatorów, które bez przerwy zbijają poduszkę ciepłego powietrza z powrotem w dół, w strefę składowania leków. Taki zabieg wyrównuje gradient temperatury w całej kubaturze i zauważalnie zmniejsza zapotrzebowanie obiektu na moc grzewczą.

Wynik potwierdzony audytem

Zebrane po uruchomieniu dane potwierdziły skuteczność tych założeń. Zarejestrowane minima i maksima temperaturowe w najtrudniejszych do wentylowania strefach wyniosły od 19,1°C do 20,9°C. Wilgotność utrzymała się na stabilnym poziomie, bezpiecznie poniżej wyznaczonego progu 60%. Podczas rygorystycznego mapowania hali, przy pełnym obciążeniu towarem, system udowodnił swoją stabilność. Obiekt przeszedł mapowanie za pierwszym podejściem, bez uwag ze strony audytorów.

zdj.2. Pomiar parametrów w regałach

Weryfikacja projektu HVAC

Planujesz budowę magazynu farmaceutycznego lub obiektu wysokiego składowania o ścisłych wymaganiach temperaturowych?

Dobór właściwej mechaniki przepływu powietrza najlepiej przeanalizować już na etapie koncepcji, ułatwia to późniejsze audyty i obniża koszty utrzymania budynku.

Prześlij nam swój projekt. Zespół inżynieryjny Klima-Venta sprawdzi go pod kątem eliminacji martwych stref i efektywności energetycznej.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania

Jak utrzymać równą temperaturę w magazynie wysokiego składowania?

W obiektach o dużej kubaturze (np. 12 metrów wysokości) największym problemem nie jest wydajność chłodnicza, lecz stratyfikacja powietrza i blokowanie cyrkulacji przez regały z towarem. Rozwiązaniem jest rezygnacja ze standardowych anemostatów na rzecz dyfuzorów dalekiego zasięgu. Pozwalają one na precyzyjne tłoczenie powietrza w korytarze międzyregałowe, co eliminuje martwe strefy bez tworzenia przeciągów.

Jakie są wymagania GIF dla temperatury w magazynie leków?

Zgodnie z wymogami Dobrej Praktyki Dystrybucyjnej (DPD), parametry muszą mieścić się w ściśle określonych granicach (najczęściej 15°C – 25°C). Kluczowa podczas audytu Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego (GIF) jest udokumentowana stabilność. W prawidłowo zaprojektowanym systemie z redundantną automatyką BMS, realne wahania w żadnym punkcie kubatury nie powinny przekraczać ± 0.5°C.

Co to jest analiza CFD i czy jest konieczna w magazynie farmaceutycznym?

Analiza CFD (Computational Fluid Dynamics) to symulacja przepływów powietrza wykonywana na etapie projektu. Choć nie jest to wymóg prawny, w magazynach wysokiego składowania leków stanowi kluczowy element mitygacji ryzyka. Pozwala zidentyfikować strefy zastoisk powietrza przed fizycznym montażem kanałów, co gwarantuje przejście procesu walidacji bez konieczności kosztownych poprawek instalatorskich.

Jakie są koszty eksploatacji (TCO) klimatyzacji w hurtowni farmaceutycznej?

Najniższy koszt instalacji (CAPEX) zazwyczaj oznacza najwyższe ryzyko eksploatacyjne. W przypadku magazynów farmaceutycznych niestabilna instalacja generuje bezpośrednie zagrożenie utraty certyfikacji dla składowanego towaru. Prawidłowo zaprojektowany system – wykorzystujący matryce czujników i dysze dalekiego zasięgu – chroni aktywo (leki) i zapewnia powtarzalność warunków, co w rozrachunku długoterminowym (TCO) czyni go najbezpieczniejszym i najbardziej opłacalnym wyborem.